Tìm hiểu về chứng nhận METAS và COSC của đồng hồ Thụy Sĩ

Khi tìm hiểu đồng hồ cơ Thụy Sĩ, hai thuật ngữ xuất hiện rất thường xuyên là chứng nhận COSC và chứng nhận METAS. Nhiều người chơi đồng hồ vẫn không rõ chúng khác nhau ở đâu, và quan trọng hơn là chúng có ảnh hưởng gì đến việc sử dụng thực tế hay không. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ COSC và METAS nói lên điều gì về một chiếc đồng hồ cơ

COSC kiểm tra những gì của máy đồng hồ?

Chứng nhận COSC là tiêu chuẩn chronometer do Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres cấp, dùng để xác nhận một bộ máy đồng hồ đạt độ chính xác và độ ổn định cao theo chuẩn Thụy Sĩ. Bộ máy được kiểm tra độc lập trong khoảng 15 ngày, dưới nhiều vị trí và mức nhiệt độ khác nhau, với sai số trung bình nằm trong khoảng -4 đến +6 giây mỗi ngày. Tuy nhiên chứng nhận COSC chỉ đánh giá chất lượng bộ máy trước khi lắp vỏ, không phản ánh toàn bộ hiệu năng của chiếc đồng hồ khi sử dụng thực tế. 

Cách COSC kiểm tra bộ máy trong 15 ngày

Quy trình của Contrôle Officiel Suisse des Chronomètres theo dõi bộ máy liên tục trong 15 ngày, với các điều kiện thay đổi có kiểm soát để kiểm tra cả độ chính xác lẫn độ ổn định.

Trong suốt chu kỳ này, bộ máy được đặt lần lượt ở 5 vị trí tiêu chuẩn để đo dạc khi thay đổi tư thế, bánh lắc và dây tóc chịu lực khác nhau, dẫn đến sai số thay đổi.:

• Mặt số hướng lên (CH)
• Mặt số úp xuống (FH)
• Ba vị trí dựng theo trục núm (3H, 6H, 9H).

Mỗi vị trí giữ trong một khoảng thời gian nhất định để hệ thống đo ghi nhận sai số.

Song song với đó là kiểm tra ở 3 mức nhiệt độ: khoảng 8°C, 23°C và 38°C. Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp đến độ đàn hồi của dây tóc và độ giãn nở của kim loại. Nếu vật liệu hoặc cân chỉnh không tốt, sai số sẽ lệch rõ khi nhiệt độ thay đổi. COSC đo chính xác mức độ lệch này để loại bỏ những bộ máy nhạy cảm quá mức với môi trường.

Mỗi ngày, sai số của bộ máy được ghi lại và tổng hợp thành nhiều chỉ số. Ngoài ra hệ thống còn tính độ ổn định giữa các ngày, độ chênh giữa các vị trí và mức thay đổi do nhiệt độ. Nhằm tìm bộ máy giữ được sự ổn định trong nhiều điều kiện khác nhau.

Các tiêu chí kỹ thuật quan trọng của chứng nhận COSC

COSC sử dụng một hệ thống tiêu chí gồm nhiều chỉ số để đảm bảo bộ máy không chỉ “chạy đúng”, mà còn chạy đều và có thể dự đoán được:

1. Sai số trung bình ngày là chỉ số cơ bản, phản ánh đồng hồ chạy nhanh hay chậm bao nhiêu khi lấy trung bình toàn bộ quá trình test. Tuy nhiên,một bộ máy có thể đạt +2 giây/ngày nhưng vẫn bị loại nếu các chỉ số khác không ổn định.
2. Độ biến thiên sai số giữa các ngày. Ví dụ, một bộ máy chạy +2, +3, +2, +3 giây/ngày được coi là ổn định. Ngược lại, nếu dao động kiểu +1, +8, -2, +6 thì dù trung bình vẫn đạt, bộ máy vẫn bị đánh giá thấp vì thiếu tính nhất quán.
3. Độ chênh lệch sai số giữa các vị trí. Khi đồng hồ thay đổi tư thế (đặt bàn, đeo tay, để nghiêng), lực tác động lên bộ thoát thay đổi. COSC đo mức lệch giữa các vị trí để xác định khả năng cân chỉnh của bộ máy.
4. Ảnh hưởng của nhiệt độ tác động đến dây tóc và các chi tiết kim loại giãn nở khác nhau, làm thay đổi tần số dao động. Một bộ máy đạt chuẩn phải giữ được sai số trong ngưỡng cho phép khi chuyển từ môi trường lạnh sang nóng.
5. Khả năng phục hồi sai số sau khi trải qua các điều kiện khác nhau. COSC kiểm tra xem bộ máy có quay lại trạng thái ổn định ban đầu hay không. Một bộ máy tốt cần phải giữ được tính ổn định sau khi bị “stress” bởi nhiều yếu tố khác nhau.

METAS kiểm tra những gì?

Chứng nhận METAS là tiêu chuẩn Master Chronometer do METAS giám sát, dùng để đánh giá hiệu năng của đồng hồ hoàn chỉnh. Một chiếc đồng hồ đạt chứng nhận METAS phải vượt qua các bài kiểm tra về độ chính xác thực tế (thường khoảng 0/+5 giây/ngày), khả năng kháng từ mạnh (15.000 gauss), độ ổn định khi thay đổi vị trí, thời lượng cót và khả năng chống nước.

Điều kiện đầu vào để đạt chứng nhận METAS

Tiêu chuẩn METAS yêu cầu đồng hồ phải đạt một mức chất lượng nền nhất định trước khi bước vào kiểm định.

Trước hết, đồng hồ phải đạt tiêu chuẩn Swiss Made. Điều này đảm bảo nguồn gốc sản xuất và mức độ hoàn thiện cơ bản theo quy định của Thụy Sĩ. Tuy nhiên, đây chỉ là điều kiện tối thiểu.

Quan trọng hơn, bộ máy bên trong thường đã phải đạt tiêu chuẩn chronometer, tức là đã qua kiểm định kiểu COSC hoặc tương đương. Lý do đơn giản là vì METAS không được thiết kế để đánh giá một bộ máy chưa tốt, mà để kiểm tra xem một bộ máy tốt có giữ được hiệu năng sau khi hoàn thiện một chiếc đồng hồ thành phẩm hay không.

Ngoài ra, để đạt METAS, bộ máy thường phải sử dụng các vật liệu và cấu trúc phù hợp với bài test kháng từ. Ví dụ phổ biến là:

• Dây tóc silicon (silicon balance spring)
• Các chi tiết thoát làm từ vật liệu phi từ

Nếu dùng cấu trúc truyền thống, bộ máy rất khó vượt qua bài test 15.000 gauss mà vẫn giữ sai số ổn định.

Các bài kiểm tra quan trọng của METAS

METAS kiểm tra nhiều yếu tố hơn và sát thực tế hơn. Có thể tóm lại thành các nhóm chính:

• Kháng từ: đồng hồ phải chịu được từ trường mạnh (15.000 gauss)
• Sai số thực tế: thường ở mức 0 đến +5 giây/ngày
• Đo sai số ở nhiều vị trí, tương tự COSC nhưng trên đồng hồ hoàn chỉnh
• Kiểm tra khi đầy cót và khi năng lượng giảm
• Kiểm tra thời lượng cót có đạt đúng công bố
• Kiểm tra khả năng chống nước

Điểm đáng chú ý là bài test kháng từ. Trong môi trường hiện đại, các sản phẩm công nghệ như điện thoại, laptop, , túi có nam châm hay loa,… đều tạo ra từ trường. Nhiễm từ là một trong những lỗi phổ biến nhất khi sửa đồng hồ cơ. Vì thế chứng nhận METAS rất cần thiết để chứng minh chiếc đồng hồ hoạt động bền bỉ trong mọi trường hợp sử dụng thường ngày.

So sánh 2 tiêu chuẩn COSC và METAS

Hai tiêu chuẩn này thường bị đặt cạnh nhau, nhưng thực chất COSC là nền tảng, METAS là lớp kiểm tra nâng cao.

Bảng so sánh nhanh COSC và METAS

Chứng nhận COSC giúp trả lời câu hỏi “bộ máy này có được điều chỉnh tốt không”.

Chứng nhận METAS trả lời cho câu hỏi “sau khi lắp thành đồng hồ, nó còn giữ được hiệu năng đó không”.

Các thương hiệu đồng hồ thường đạt chuẩn METAS và COSC

Chứng nhận METAS không phổ biến rộng, chủ yếu xuất hiện ở một số thương hiệu có định hướng rõ về hiệu năng như

• Omega là hãng đi đầu với các dòng như Seamaster, Speedmaster hay Constellation Master Chronometer đều sử dụng bộ thoát Co-Axial kết hợp dây tóc silicon, giúp đạt chuẩn kháng từ 15.000 gauss.
• Đồng hồ Tudor đạt chứng nhận METAS trên một số dòng mới như Black Bay hoặc Pelagos. Các mẫu này thường dùng bộ máy MT-series, được tinh chỉnh để đạt chuẩn Master Chronometer.

COSC phổ biến rộng hơn và xuất hiện ở nhiều thương hiệu Thụy Sĩ:

• Rolex: tất cả bộ máy đều qua nền tảng COSC trước khi áp dụng chuẩn nội bộ.
• Breitling: phần lớn đồng hồ đều là chronometer.
• Omega: các thế hệ trước và một số dòng vẫn dùng tiêu chuẩn COSC.
• Longines, Mido, Tissot: có các phiên bản chronometer ở một số dòng nhất định.

Chứng nhận COSC và chứng nhận METAS là hai tiêu chuẩn quan trọng giúp đánh giá chất lượng đồng hồ Thụy Sĩ, nhưng chúng nằm ở hai cấp độ khác nhau.

• COSC cho thấy bộ máy đã được điều chỉnh chính xác và ổn định
• METAS kiểm tra sâu hơn, đánh giá hiệu năng của cả chiếc đồng hồ trong điều kiện gần với sử dụng thực tế

Khi chọn đồng hồ, không cần coi chứng nhận là yếu tố duy nhất, nhưng hiểu đúng sẽ giúp tránh đánh giá sai hoặc bị ảnh hưởng bởi thông tin marketing. Nếu cần kiểm tra sai số, khử từ hoặc bảo dưỡng định kỳ cho đồng hồ đạt chứng nhận COSC hoặc METAS, có thể mang trực tiếp tới hệ thống của Alowatch để được kiểm tra bằng máy đo chuyên dụng và tư vấn rõ tình trạng thực tế của bộ máy.